บทความสุขภาพ
ผลตรวจไขมันในเลือด อ่านยังไง? LDL, HDL, ไตรกลีเซอไรด์ ค่าปกติเท่าไหร่ (ตารางครบ)
ได้ผลตรวจสุขภาพมาแล้ว เจอคำว่า Cholesterol, LDL, HDL, Triglyceride พร้อมตัวเลขเต็มไปหมด แต่ไม่รู้ว่าตัวไหนดี ตัวไหนน่ากังวล บทความนี้จะพาอ่านผลตรวจไขมันในเลือดทีละค่า พร้อมตารางค่าปกติ และคำตอบของคำถามที่คนสงสัยมากที่สุด เช่น “LDL 160 สูงไหม” หรือ “คอเลสเตอรอล 250 อันตรายไหม”
สรุปสั้น: ค่าไขมันในเลือดปกติเท่าไหร่
สำหรับผู้ใหญ่ทั่วไป (หน่วย mg/dL ซึ่งเป็นหน่วยที่โรงพยาบาลในไทยใช้เป็นส่วนใหญ่)
- คอเลสเตอรอลรวม (Total Cholesterol): ควรต่ำกว่า 200
- LDL (ไขมันเลว): ควรต่ำกว่า 130 และยิ่งต่ำกว่า 100 ยิ่งดี (คนที่มีความเสี่ยงสูง แพทย์จะตั้งเป้าให้ต่ำกว่านี้อีก)
- HDL (ไขมันดี): ผู้ชายควรมากกว่า 40 ผู้หญิงควรมากกว่า 50
- ไตรกลีเซอไรด์ (Triglyceride): ควรต่ำกว่า 150
ตรวจไขมันในเลือด (Lipid Profile) คืออะไร มีค่าอะไรบ้าง
Lipid Profile คือการตรวจเลือดเพื่อดูระดับไขมันชนิดต่าง ๆ ในเลือด ใบผลตรวจส่วนใหญ่จะมี 4–5 ค่า ดังนี้
- Cholesterol (คอเลสเตอรอลรวม) – ปริมาณคอเลสเตอรอลทั้งหมดในเลือด
- LDL-C (Low-Density Lipoprotein) – “ไขมันเลว” ตัวที่สะสมในผนังหลอดเลือดได้
- HDL-C (High-Density Lipoprotein) – “ไขมันดี” ช่วยขนคอเลสเตอรอลส่วนเกินกลับไปที่ตับ
- Triglyceride (ไตรกลีเซอไรด์) – ไขมันที่ได้จากอาหาร โดยเฉพาะแป้ง น้ำตาล และแอลกอฮอล์
- Non-HDL-C – บางแล็บคำนวณให้ด้วย (อธิบายด้านล่าง)
ตารางค่าไขมันในเลือดปกติ (หน่วย mg/dL)
| ค่า | ดี / ปกติ | เริ่มสูง | สูง | สูงมาก |
|---|---|---|---|---|
| คอเลสเตอรอลรวม | ต่ำกว่า 200 | 200–239 | 240 ขึ้นไป | – |
| LDL (ไขมันเลว) | ต่ำกว่า 100 (ดีที่สุด) 100–129 (ใกล้เคียงปกติ) |
130–159 | 160–189 | 190 ขึ้นไป |
| ไตรกลีเซอไรด์ | ต่ำกว่า 150 | 150–199 | 200–499 | 500 ขึ้นไป |
สำหรับ HDL (ไขมันดี) ยิ่งสูงยิ่งดี อ่านกลับด้านกับค่าอื่น:
| HDL | ความหมาย |
|---|---|
| ต่ำกว่า 40 (ผู้ชาย) / ต่ำกว่า 50 (ผู้หญิง) | ต่ำ ควรปรับพฤติกรรม |
| 40–59 | ปกติ |
| 60 ขึ้นไป | ดี |
เกณฑ์ในตารางเป็นเกณฑ์ทั่วไปที่ใช้กันมานาน (อ้างอิง NCEP ATP III) แล็บแต่ละแห่งอาจพิมพ์ค่าอ้างอิงต่างกันเล็กน้อย ให้ดูค่าอ้างอิงในใบผลของตัวเองประกอบ
อ่านทีละค่า: แต่ละตัวบอกอะไร
LDL คืออะไร ค่าปกติเท่าไหร่ ไม่ควรเกินเท่าไหร่
LDL คือไขมันเลว เป็นตัวที่แพทย์ให้ความสำคัญที่สุด เพราะ LDL ที่สูงต่อเนื่องหลายปีจะค่อย ๆ สะสมในผนังหลอดเลือดเป็น “คราบ” (plaque) ทำให้หลอดเลือดแคบและแข็ง ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดสมอง
LDL ไม่ควรเกินเท่าไหร่? คำตอบขึ้นกับความเสี่ยงของแต่ละคน ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้กับทุกคน
- คนทั่วไปที่ไม่มีโรคประจำตัว: ต่ำกว่า 130 และถ้าได้ต่ำกว่า 100 จะดีที่สุด
- คนที่เป็นเบาหวาน หรือมีความเสี่ยงหลายข้อ: แพทย์มักตั้งเป้าต่ำกว่า 100
- คนที่เคยเป็นโรคหัวใจ หรือโรคหลอดเลือดสมองแล้ว: แพทย์มักตั้งเป้าต่ำกว่า 70 และแนวทางสากลบางฉบับแนะนำต่ำกว่า 55
LDL direct (LDL-C direct) คืออะไร
LDL หาได้ 2 วิธี วิธีแรกคือคำนวณจากค่าอื่น (สูตร Friedewald: LDL = คอเลสเตอรอลรวม − HDL − ไตรกลีเซอไรด์ ÷ 5) วิธีที่สองคือวัดโดยตรง ซึ่งในใบผลจะเขียนว่า “LDL direct” ทั้งสองแบบอ่านด้วยเกณฑ์เดียวกัน แต่ถ้าไตรกลีเซอไรด์สูงกว่า 400 การคำนวณจะคลาดเคลื่อน แล็บจึงมักวัด LDL โดยตรงแทน
HDL คืออะไร ยิ่งสูงยิ่งดีจริงไหม
HDL คือไขมันดี ทำหน้าที่เก็บคอเลสเตอรอลส่วนเกินกลับไปที่ตับ ค่าที่ต่ำเกินไป (ผู้ชายต่ำกว่า 40 ผู้หญิงต่ำกว่า 50) สัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจที่สูงขึ้น การออกกำลังกายสม่ำเสมอ การเลิกบุหรี่ และการลดน้ำหนักช่วยให้ HDL ดีขึ้นได้
แต่ “ยิ่งสูงยิ่งดี” ก็มีขีดจำกัด งานวิจัยพบว่า HDL ที่สูงมากผิดปกติ (เกิน 80–100) ไม่ได้ช่วยป้องกันเพิ่มขึ้น และ HDL สูงไม่ได้ “หักล้าง” LDL ที่สูง ต้องดู LDL เป็นหลักเสมอ
ไตรกลีเซอไรด์ คืออะไร ค่าปกติเท่าไหร่
ไตรกลีเซอไรด์คือไขมันที่ร่างกายเก็บไว้ใช้เป็นพลังงาน ค่าจะขึ้นเร็วหลังกินอาหาร โดยเฉพาะข้าวแป้งปริมาณมาก ของหวาน น้ำหวาน ผลไม้รสหวานจัด และแอลกอฮอล์ ค่าปกติควรต่ำกว่า 150
ถ้าสูงเกิน 500 จะเพิ่มความเสี่ยงตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันซึ่งอันตรายมาก ควรพบแพทย์โดยเร็ว
Non-HDL Cholesterol คืออะไร
Non-HDL = คอเลสเตอรอลรวม − HDL หมายถึงไขมันที่ “อาจอุดตันหลอดเลือด” ทั้งหมดรวมกัน (ไม่ใช่แค่ LDL) เป้าหมายของ Non-HDL จะสูงกว่าเป้าหมาย LDL อยู่ 30 เช่น ถ้าเป้า LDL คือต่ำกว่า 130 เป้า Non-HDL คือต่ำกว่า 160 ค่านี้มีประโยชน์มากในคนที่ไตรกลีเซอไรด์สูง
ไตรกลีเซอไรด์หารด้วย HDL บอกอะไร
หลายคนเห็นการคำนวณ ไตรกลีเซอไรด์ ÷ HDL ในโซเชียล ค่านี้ใช้ดู “แนวโน้ม” ภาวะดื้ออินซูลินอย่างคร่าว ๆ โดยทั่วไป (หน่วย mg/dL) ค่าต่ำกว่า 2 ถือว่าดี ค่ามากกว่า 3 อาจบอกว่าควรดูแลเรื่องน้ำหนัก น้ำตาล และการออกกำลังกายมากขึ้น แต่ค่านี้ไม่ใช่เกณฑ์วินิจฉัยโรค ใช้ดูประกอบเท่านั้น
ตัวเลขนี้อันตรายไหม? ตอบตัวเลขที่คนถามบ่อย
LDL 160 สูงไหม ต้องกินยาไหม
LDL 160 อยู่ในกลุ่ม “สูง” ไม่ใช่ภาวะฉุกเฉิน แต่ควรปรึกษาแพทย์ แพทย์จะประเมินความเสี่ยงอื่นร่วมด้วย เช่น อายุ ความดัน เบาหวาน บุหรี่ และประวัติครอบครัว ก่อนตัดสินใจว่าจะเริ่มจากการปรับพฤติกรรม หรือต้องใช้ยาร่วมด้วย
LDL 190 อันตรายไหม
LDL ตั้งแต่ 190 ขึ้นไปถือว่า “สูงมาก” แนวทางการรักษาส่วนใหญ่แนะนำให้พบแพทย์เพื่อพิจารณาการใช้ยา และค่าระดับนี้อาจเกิดจากภาวะไขมันสูงทางพันธุกรรม (Familial Hypercholesterolemia) ซึ่งควรให้คนในครอบครัวตรวจด้วย
คอเลสเตอรอล 250 อันตรายไหม
คอเลสเตอรอลรวม 250 อยู่ในกลุ่ม “สูง” แต่ตัวเลขนี้อย่างเดียวยังบอกได้ไม่ครบ ต้องดู LDL และ HDL ประกอบ เพราะบางคนคอเลสเตอรอลรวมสูงเพราะ HDL (ไขมันดี) สูง ซึ่งความหมายต่างกันมาก
ไตรกลีเซอไรด์ 200 หรือ 300 อันตรายไหม
ไตรกลีเซอไรด์ 200–499 อยู่ในกลุ่ม “สูง” มักตอบสนองดีต่อการลดของหวาน แป้ง และแอลกอฮอล์ รวมถึงการลดน้ำหนัก ควรตรวจซ้ำหลังปรับพฤติกรรม 2–3 เดือน และปรึกษาแพทย์ ถ้าเกิน 500 ควรพบแพทย์โดยเร็ว
ไตรกลีเซอไรด์ กับ LDL อันไหนอันตรายกว่า
สำหรับความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดในระยะยาว LDL เป็นเป้าหมายหลักที่แพทย์ใช้ตัดสินใจรักษา ส่วนไตรกลีเซอไรด์สำคัญในฐานะสัญญาณของพฤติกรรมการกินและภาวะดื้ออินซูลิน และอันตรายเฉียบพลันเมื่อสูงเกิน 500
แปลงหน่วย mmol/L เป็น mg/dL
ถ้าใบผลเป็นหน่วย mmol/L (พบในบางแล็บหรือผลตรวจจากต่างประเทศ) ให้แปลงก่อนเทียบกับตาราง
- คอเลสเตอรอล, LDL, HDL: mmol/L × 38.67 = mg/dL (เช่น LDL 3.4 mmol/L ≈ 131 mg/dL)
- ไตรกลีเซอไรด์: mmol/L × 88.57 = mg/dL (เช่น 1.7 mmol/L ≈ 150 mg/dL)
เตรียมตัวก่อนตรวจไขมันในเลือด
- งดอาหารกี่ชั่วโมง? โดยทั่วไปให้งดอาหาร 9–12 ชั่วโมง ดื่มน้ำเปล่าได้ (ปัจจุบันบางแล็บตรวจได้โดยไม่ต้องงดอาหาร ให้ทำตามที่สถานพยาบาลแจ้ง)
- งดแอลกอฮอล์อย่างน้อย 24–48 ชั่วโมงก่อนตรวจ เพราะทำให้ไตรกลีเซอไรด์สูงผิดจริง
- ถ้าเพิ่งป่วยหนัก ผ่าตัด หรือตั้งครรภ์ ค่าไขมันอาจเปลี่ยนชั่วคราว ควรแจ้งแพทย์
- ทานยาประจำตัวตามปกติ เว้นแต่แพทย์สั่งให้งด
ควรตรวจไขมันในเลือดบ่อยแค่ไหน
- ผู้ใหญ่อายุ 20 ปีขึ้นไป ที่ไม่มีความเสี่ยง: อย่างน้อยทุก 5 ปี
- มีความเสี่ยง (อ้วน เบาหวาน ความดันสูง สูบบุหรี่ พ่อแม่พี่น้องเป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุน้อย): ตรวจถี่ขึ้นตามแพทย์แนะนำ มักปีละครั้ง
- กำลังปรับพฤติกรรมหรือใช้ยาอยู่: แพทย์มักนัดตรวจซ้ำหลัง 6–12 สัปดาห์
ผลไขมันสูง ควรทำอะไรต่อ
- อย่าตกใจ แต่ก็อย่าปล่อยไว้ ไขมันในเลือดสูงมักไม่มีอาการ จึงถูกเรียกว่า “ภัยเงียบ”
- ปรึกษาแพทย์ เพื่อประเมินความเสี่ยงรวม และตั้งเป้าหมายที่เหมาะกับตัวเอง
- ปรับอาหาร: ลดไขมันอิ่มตัว (ของทอด หนังสัตว์ กะทิ เนื้อติดมัน) ลดของหวานและแป้งขัดขาว เพิ่มผัก ผลไม้ไม่หวานจัด ธัญพืชไม่ขัดสี ถั่ว และปลา (อ่านต่อ: ไขมันในเลือดสูง กินอะไรได้บ้าง)
- เลือกน้ำมันปรุงอาหารให้เหมาะ ใช้น้ำมันพืชที่มีกรดไขมันไม่อิ่มตัวสูง แทนน้ำมันหมูหรือเนย และลดอาหารทอด เพราะน้ำมันทุกชนิดให้พลังงานสูง ควรใช้แต่พอดี
- ออกกำลังกาย แบบแอโรบิก เช่น เดินเร็ว ปั่นจักรยาน ว่ายน้ำ อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์
- เลิกบุหรี่ ลดแอลกอฮอล์ ควบคุมน้ำหนัก
- ถ้าแพทย์ให้ยา ให้ทานต่อเนื่อง และห้ามหยุดยาเองแม้ผลตรวจจะดีขึ้นแล้ว
คำถามที่พบบ่อย
ไขมันในเลือดสูงมีอาการไหม?
ส่วนใหญ่ไม่มีอาการเลย จึงต้องรู้จากการตรวจเลือดเท่านั้น อาการอย่างเวียนหัวหรือปวดหัว ไม่สามารถใช้บอกได้ว่าไขมันในเลือดสูง
ผอมแล้วไขมันในเลือดสูงได้ไหม?
ได้ ระดับไขมันในเลือดขึ้นกับพันธุกรรม อาหาร และการใช้ชีวิตด้วย ไม่ใช่แค่น้ำหนักตัว คนผอมจึงควรตรวจเช่นกัน
ตรวจครั้งเดียวสูง แปลว่าเป็นโรคไหม?
ยังสรุปไม่ได้ ค่าไขมันแกว่งได้จากอาหารและแอลกอฮอล์ในช่วงก่อนตรวจ แพทย์มักให้ตรวจซ้ำเพื่อยืนยัน
อาหารเสริมใช้แทนยาลดไขมันได้ไหม?
ไม่ได้ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา และไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ถ้าแพทย์สั่งยา ให้ทานยาต่อเนื่อง และปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใด ๆ ร่วมด้วย
ผลิตภัณฑ์จาก G-story: เบต้าออยล์ (BETA OIL)
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
ควรกินอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่ ในสัดส่วนที่เหมาะสมเป็นประจำ
อ่านคำเตือนในฉลากก่อนบริโภค
ข้อมูลอ้างอิง
– ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย และสมาคมโรคหลอดเลือดแดงไทย. แนวทางเวชปฏิบัติการใช้ยาเพื่อดูแลภาวะไขมันผิดปกติ เพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดแดงแข็งและโรคหัวใจและหลอดเลือด พ.ศ. 2559
– National Cholesterol Education Program (NCEP). Adult Treatment Panel III (ATP III)
– ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias (2019)
– กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
บทความนี้ให้ข้อมูลสุขภาพทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำในการรักษา ผลตรวจของแต่ละคนควรแปลผลร่วมกับแพทย์